Panama: od dyktatury do inwestycyjnego hubu. Historię tego kraju powinien znać każdy inwestor
Jak to możliwe, że kraj, który jeszcze kilkadziesiąt lat temu kojarzył się z dyktaturą, represjami, handlem narkotykami i amerykańską interwencją wojskową, dziś jest jednym z najważniejszych centrów biznesu, bankowości, logistyki i inwestycji w Ameryce Łacińskiej?
Jeżeli interesujesz się zakupem nieruchomości w Panamie, inwestowaniem, second home albo relokacją, warto poznać nie tylko ceny apartamentów i prognozowane stopy zwrotu.
Warto zrozumieć również historię kraju, kulturę prowadzenia biznesu oraz sposób budowania relacji.
Bo w Panamie te elementy mają realny wpływ na to, jak przeprowadza się transakcje.
1968: początek okresu, który zmienił Panamę
W 1968 roku demokratycznie wybrany rząd Panamy został obalony przez Gwardię Narodową.
Z czasem dominującą postacią polityczną został Omar Torrijos. Jego rządy miały charakter autorytarny, a opozycja i media podlegały kontroli.
Jednocześnie to właśnie Torrijos odegrał kluczową rolę w negocjacjach traktatów Torrijos–Carter, które stworzyły drogę do późniejszego przejęcia przez Panamę pełnej kontroli nad Kanałem Panamskim.
Dlatego jego postać do dziś wywołuje w Panamie różne emocje.
Dla jednych był dyktatorem.
Dla innych przywódcą, który walczył o większą suwerenność kraju.
To dobra ilustracja jednej z podstawowych zasad przy analizowaniu Panamy:
ten kraj trudno zrozumieć przez jeden nagłówek.
Noriega i najciemniejszy okres współczesnej historii Panamy
Po śmierci Torrijosa w 1981 roku Panama weszła w okres politycznej niestabilności.
Z czasem faktyczną władzę przejął Manuel Noriega.
Jego reżim kojarzony był z inwigilacją, zastraszaniem przeciwników, manipulowaniem wyborami, korupcją, przemocą i handlem narkotykami.
20 grudnia 1989 roku rozpoczęła się amerykańska interwencja wojskowa, która doprowadziła do usunięcia Noriegi z władzy.
I tutaj warto zwrócić uwagę na jedną rzecz.
1989 rok nie jest odległą historią.
Osoby, które miały wówczas 20 czy 30 lat, dziś nadal są przedsiębiorcami, prawnikami, urzędnikami i osobami mającymi wpływ na funkcjonowanie kraju.
Ta historia w pewnym stopniu pomaga również zrozumieć dzisiejszą kulturę biznesową Panamy.
Dlaczego relacje osobiste są w Panamie tak ważne?
Dla inwestora z Polski jest to jeden z najbardziej praktycznych wniosków.
W Europie jesteśmy mocno przyzwyczajeni do procedury.
Składamy dokument.
Wysyłamy e-mail.
Dostajemy numer sprawy.
Oczekujemy, że system zadziała.
W Panamie procedury oczywiście istnieją, ale równolegle bardzo duże znaczenie mają:
- reputacja,
- rekomendacje,
- kontakty,
- osobista wiarygodność,
- relacje z konkretnymi ludźmi.
Dobry lokalny prawnik, agent czy notariusz może mieć dla powodzenia transakcji większe znaczenie niż rozpoznawalna marka.
Ale to prowadzi do bardzo ważnej zasady.
Zaufanie pomaga. Dokumenty chronią kapitał.
Nie wystarczy znać odpowiedniego człowieka.
Inwestor potrzebuje jednocześnie:
dobrych relacji i formalnego bezpieczeństwa.
Dlatego przy zakupie nieruchomości w Panamie należy zweryfikować:
- prawo własności,
- dokumentację nieruchomości,
- dewelopera lub sprzedającego,
- warunki umowy,
- zobowiązania,
- koszty i opłaty,
- cały proces prawny.
Polecenie może otworzyć drzwi.
Umowa i due diligence mają zabezpieczyć pieniądze.
1999: Panama przejmuje Kanał
Po 1989 roku kraj rozpoczął głęboką transformację.
Odbudowano instytucje demokratyczne, Panama zlikwidowała armię, odbywały się konkurencyjne wybory i pokojowe zmiany władzy.
A 31 grudnia 1999 roku wydarzyło się coś fundamentalnego:
Panama przejęła pełną kontrolę nad Kanałem Panamskim.
To był moment przełomowy.
Panama przejęła jeden z najważniejszych szlaków handlowych świata, a następnie zaczęła go rozwijać.
Wokół Kanału rosły:
- porty,
- logistyka,
- bankowość,
- transport,
- lotnictwo,
- usługi dla międzynarodowych korporacji.
A wraz z biznesem zaczęli pojawiać się ludzie.
Ludzie potrzebują mieszkań.
Usług.
Szkół.
Szpitali.
Restauracji.
Infrastruktury.
I właśnie w tym miejscu historia Panamy zaczyna bezpośrednio łączyć się z rynkiem nieruchomości.
Panama City: skala transformacji widoczna gołym okiem
Dzisiejsza panorama Panama City wygląda jak obraz bardzo dojrzałego centrum biznesowego.
Wieżowce.
Nowoczesne apartamentowce.
Biura.
Szpitale.
Centra handlowe.
Międzynarodowe szkoły.
Restauracje.
Lotnisko będące dużym hubem obu Ameryk.
Ogromna część tego świata nie istniała jeszcze w czasach Noriegi.
To pokazuje skalę zmian, które nastąpiły w ciągu jednego pokolenia.
I z punktu widzenia inwestora właśnie to jest najciekawsze.
Nie tylko to, jak Panama wygląda dzisiaj, ale przede wszystkim:
dokąd zmierza.
Jak powinien myśleć inwestor?
Przy analizie nieruchomości nie wystarczy spojrzeć na widok z balkonu.
Trzeba zadać kilka prostych pytań:
Czy napływa kapitał?
Czy rozwija się biznes?
Czy powstaje infrastruktura?
Czy firmy relokują pracowników?
Czy przybywa ekspatów?
Czy rośnie zapotrzebowanie na mieszkania?
Bo dopiero wtedy powstaje fundament pod przyszły rynek najmu.
Panama nie jest idealna
To trzeba powiedzieć jasno.
Biurokracja potrafi być trudna.
Procedury nie zawsze działają w tempie, do którego przyzwyczajony jest Europejczyk.
Między poszczególnymi regionami występują ogromne różnice.
Są bardzo dobrzy deweloperzy.
Są przeciętni.
Są również tacy, których warto omijać.
Dokładnie tak samo wygląda sytuacja z agentami i innymi uczestnikami rynku.
Dlatego w MOLKI INVEST stosujemy prostą zasadę:
nie kupujemy „Panamy”.
Kupujemy:
konkretną nieruchomość,
w konkretnej lokalizacji,
od konkretnego sprzedającego,
na konkretnych warunkach.
5 zasad dla inwestora z Polski
Po pierwsze: nie kupuj wyłącznie na podstawie oferty znalezionej w internecie.
Ładne zdjęcie to nie due diligence.
Po drugie: sprawdzaj ludzi równie dokładnie jak nieruchomość.
Agent, prawnik, deweloper i operator najmu mają wpływ na wynik inwestycji.
Po trzecie: wszystkie ważne ustalenia zapisuj.
Relacja może usprawnić proces. Umowa zabezpiecza pieniądze.
Po czwarte: analizuj źródło popytu.
Zadaj pytanie: kto konkretnie będzie wynajmował moje mieszkanie?
Po piąte: nie patrz tylko na to, gdzie Panama jest dzisiaj. Patrz, dokąd zmierza.
Od dyktatury do jednego z najważniejszych hubów regionu
Historia Panamy może na pierwszy rzut oka wyglądać jak argument przeciwko inwestowaniu.
Ale można spojrzeć na nią inaczej.
Jako dowód zdolności kraju do ogromnej transformacji.
Od dyktatury do demokracji.
Od kryzysu politycznego do międzynarodowego hubu biznesowego.
Od zależności od Stanów Zjednoczonych w kwestii Kanału do pełnego zarządzania jednym z najważniejszych szlaków handlowych świata.
Od zupełnie innego Panama City do dzisiejszej metropolii.
Dlatego Panamy nie warto analizować wyłącznie przez palmy, ocean i piękne apartamenty.
Najbardziej interesujące są fundamenty.
Zobacz materiał video
Rozwinąłem ten temat również w materiale na kanale YouTube Tomasz Godyński / MOLKI INVEST:
„PANAMA: Od DYKTATURY do POTĘGI. Historię tego kraju powinien znać każdy inwestor”
Jeżeli natomiast poważnie rozważasz zakup nieruchomości w Panamie, możemy pomóc Ci przejść przez cały proces.
Na miejscu współpracujemy z agentami nieruchomości, prawnikami, notariuszami, deweloperami, operatorami najmu oraz firmami projektowymi i wykończeniowymi.
